Πρόγραμμα «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027

Προϋπολογισμός

Ο συνολικός προϋπολογισμός του Προγράμματος ανέρχεται σε 394.110.958 ευρώ. Το ποσό τής Κοινοτικής Στήριξης για το Πρόγραμμα ανέρχεται σε 334.994.311 ευρώ, ενώ το υπολειπόμενο ποσό, ύψους 59.116.647 ευρώ, αποτελεί την Εθνική Συνδρομή τής Ελλάδας.

Πιο αναλυτικά:

	Κοινοτική Συνδρομή (85%)	Εθνική Συμμετοχή (15%)	Δημόσια Δαπάνη
Σύνολο Προγράμματος	334.994.311	59.116.647	394.110.958
ΕΤΠΑ	248.206.933	43.801.226	292.008.159
ΕΚΤ+	86.787.378	15.315.421	102.102.799

 

Στόχος

Βασικό στόχο τού Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» του ΕΣΠΑ 2021-2027 αποτελεί η διαμόρφωση ενός νέου, ενισχυμένου και διακριτού ρόλου της Δυτικής Μακεδονίας στο εθνικό και διεθνές περιβάλλον, με επίκεντρο τη δημιουργία βιώσιμων θέσεων απασχόλησης, μέσω:

• του οικονομικού μετασχηματισμού της περιφερειακής οικονομίας με όρους βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας,
• της στήριξης της καθαρής ενέργειας και της πράσινης βιώσιμης ανάπτυξης και ολοκληρωμένης ανάπτυξης των αστικών περιοχών και των περιοχών υπαίθρου,
• της δημιουργίας υψηλού επιπέδου κοινωνικής συνοχής.

Ενδεικτικές Δράσεις

Η διάρθρωση του Προγράμματος ανά Προτεραιότητα και οι ενδεικτικές δράσεις που προβλέπεται να χρηματοδοτηθούν από αυτό, μετά την έγκριση της πρόσφατης αναθεώρησης με την C(2026) 1221/04.03.2026 απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έχουν ως εξής:

Προτεραιότητα 1: Ενίσχυση του παραγωγικού και οικονομικού μετασχηματισμού της Περιφέρειας (29.000.000 ευρώ)

Στοχεύει στον εκσυγχρονισμό της τοπικής οικονομίας μέσω της σύνδεσης της έρευνας με την επιχειρηματικότητα και της ενίσχυσης της καινοτομίας. Περιλαμβάνει δράσεις για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των δημόσιων φορέων, τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας  και την ενίσχυση της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στους τομείς τής έξυπνης εξειδίκευσης (RIS3).

Περιλαμβάνει:

• Δράσεις ενίσχυσης έρευνας και καινοτομίας (RIS3)
• Ψηφιακό μετασχηματισμός δημόσιων υπηρεσιών
• Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων

Προτεραιότητα 1Α: Στήριξη της άμυνας και της ασφάλειας (6.000.000 ευρώ)

Αφορά στην ενίσχυση των βιομηχανικών δυνατοτήτων που σχετίζονται με την άμυνα και τις τεχνολογίες διπλής χρήσης.

Περιλαμβάνει:

• Ενίσχυση συνεργασιών επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων, με προτεραιότητα σε δυνατότητα διπλής χρήσης
• Στήριξη παραγωγικών επενδύσεων σε τομείς άμυνας και ασφάλειας, με προτεραιότητα σε δυνατότητα διπλής χρήσης

Προτεραιότητα 2: Προώθηση της Πράσινης Ενέργειας, της Κλιματικής Προσαρμογής και της Προστασίας του Περιβάλλοντος (81.561.672 ευρώ)

Εστιάζει στην πράσινη μετάβαση της Περιφέρειας, προωθώντας την ενεργειακή αποδοτικότητα σε δημόσιες υποδομές και την ανάπτυξη συστημάτων μεταφοράς και διανομής φυσικού αερίου. Παράλληλα, περιλαμβάνει υποδομές για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (όπως αντιπλημμυρικά έργα), την ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων και των αποβλήτων, καθώς και δράσεις για την διαχείριση απορριμμάτων.

Περιλαμβάνει:

• Ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων υποδομών
• Ανάπτυξη συστημάτων μεταφοράς και διανομής φυσικού αερίου
• Δράσεις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και πρόληψης και διαχείρισης κινδύνων
• Υποδομές ύδρευσης και ορθολογικής διαχείρισης υδατικών πόρων
• Υποδομές διαχείρισης αστικών αποβλήτων
• Δράσεις πρόληψης, ελαχιστοποίησης, διαλογής και ανακύκλωσης απορριμμάτων, δημιουργίας και διαχείρισης πράσινων σημείων

Προτεραιότητα 2Α: Οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση (3.000.000 ευρώ)

Αποσκοπεί στη βελτίωση των συνθηκών στέγασης και την ενεργειακή αναβάθμιση του οικιστικού αποθέματος.

Περιλαμβάνει:

• Ενίσχυση επενδύσεων για βιώσιμη και προσιτή στέγαση

Προτεραιότητα 3: Ενίσχυση της Συνδεσιμότητας και της Κινητικότητας (38.920.045 ευρώ)

Στοχεύει στη βελτίωση της προσπελασιμότητας της Περιφέρειας μέσω της αναβάθμισης του οδικού δικτύου και της ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας.

Περιλαμβάνει:

• Βελτίωση και ολοκλήρωση περιφερειακού και τοπικού οδικού δικτύου

Προτεραιότητα 4Α: Ενίσχυση της Κοινωνικής Ανάπτυξης της Περιφέρειας - ΕΤΠΑ (57.746.375 ευρώ)

Εστιάζει στη θωράκιση της κοινωνικής συνοχής τής Δυτικής Μακεδονίας μέσω της αναβάθμισης των υποδομών εκπαίδευσης, υγείας και κοινωνικής μέριμνας, καθώς και της αξιοποίησης του πολιτιστικού και τουριστικού αποθέματος.

Περιλαμβάνει:

• Ανάπτυξη και αναβάθμιση σχολικών και πανεπιστημιακών υποδομών, με έμφαση στην εξασφάλιση προσβασιμότητας για μαθητές και φοιτητές με αναπηρία.
• Εκσυγχρονισμό υποδομών υγείας και κοινωνικής πρόνοιας, καθώς και αναβάθμιση του απαραίτητου υγειονομικού εξοπλισμού.
• Προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, με παράλληλη προώθηση του οικοτουρισμού και της δικτύωσης πολιτιστικών φορέων

Προτεραιότητα 4Β: Ανάπτυξη της Κοινωνικής Συνοχής και του Ανθρώπινου Δυναμικού - ΕΚΤ+ (99.987.164 ευρώ)

Αποσκοπεί στην προώθηση της απασχόλησης και της αυτοαπασχόλησης, καθώς και στην ενίσχυση της κοινωνικής επιχειρηματικότητας (ΚΑλΟ). Στον τομέα της εκπαίδευσης, αναπτύσσονται υποδομές και δράσεις συμπερίληψης για μαθητές και φοιτητές με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε όλες τις βαθμίδες. Παράλληλα, επενδύει στην κοινωνική ένταξη ευάλωτων ομάδων (Ρομά, υπήκοοι τρίτων χωρών, ΑμεΑ) και των ηλικιωμένων, στην αναβάθμιση των υπηρεσιών πρωτοβάθμιας, δημόσιας και ψυχικής υγείας, καθώς και στην αντιμετώπιση των εξαρτήσεων και τη μακροχρόνια φροντίδα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, μεταξύ άλλων, στην προστασία του παιδιού και της καταπολέμησης της παιδικής φτώχειας, στη λειτουργία δομών κατά της βίας των γυναικών, στην φροντίδα των ατόμων με ειδικές ανάγκες και στην εφαρμογή προγραμμάτων στεγαστικής συνδρομής για την αντιμετώπιση της αστεγίας.

Περιλαμβάνει:

• Απασχόληση & Επιχειρηματικότητα: Προώθηση ανέργων στην εργασία και ενίσχυση της αυτοαπασχόλησης και των κοινωνικών επιχειρήσεων (ΚΑλΟ), με έμφαση στην αναβάθμιση δεξιοτήτων σε τομείς έξυπνης εξειδίκευσης (RIS).
• Συμπεριληπτική Εκπαίδευση: Ενίσχυση υποστηρικτικών δομών και δράσεων συνεκπαίδευσης για την ισότιμη πρόσβαση μαθητών και φοιτητών με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.
• Κοινωνική Ένταξη Ευάλωτων Ομάδων: Ολοκληρωμένες παρεμβάσεις για την ένταξη των Ρομά, υπηκόων τρίτων χωρών και άλλων μειονεκτουσών ομάδων στην αγορά εργασίας και την κοινωνική ζωή, καθώς και βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής τους.
• Υγεία & Εξειδικευμένη Φροντίδα: Ενίσχυση των υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας, της δημόσιας και ψυχικής υγείας, καθώς και ανάπτυξη δομών για την αντιμετώπιση των εξαρτήσεων και τη μακροχρόνια φροντίδα (LTC).
• Προστασία Παιδιού & Οικογένειας: Διασφάλιση της πρόσβασης στην προσχολική αγωγή και τη δημιουργική απασχόληση, δράσεις αποϊδρυματοποίησης και υλοποίηση τοπικών σχεδίων για την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας.
• Κοινωνική Πρόνοια & Στέγαση: Λειτουργία δομών κοινωνικής φροντίδας και προστασίας από τη βία κατά των γυναικών, παροχή προσωπικού βοηθού για άτομα με ειδικές ανάγκες και προγράμματα στεγαστικής συνδρομής για την αντιμετώπιση της αστεγίας.

 

Προτεραιότητα 5: Προώθηση της Ολοκληρωμένης Χωρικής Ανάπτυξης (70.578.903 ευρώ)

Αφορά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση στρατηγικών για την ολοκληρωμένη ανάπτυξη συγκεκριμένων περιοχών. Περιλαμβάνει παρεμβάσεις για τη Βιώσιμη Αστική Ανάπτυξη (ΒΑΑ) σε 5 αστικά κέντρα τής Περιφέρειας (Γρεβενά, Καστοριά, Κοζάνη, Πτολεμαΐδα και Φλώρινα), καθώς και 2 Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις (ΟΧΕ), την ΟΧΕ Λιμνών & Ποταμών της Δυτικής Μακεδονίας και την ΟΧΕ Γεωπάρκου Γρεβενών-Κοζάνης.

Βάσει των προτάσεων έργων που περιλαμβάνονται στα Επιχειρησιακά Σχέδια εφαρμογής των πιο πάνω Στρατηγικών ΟΧΕ-ΒΑΑ και ΟΧΕ, η Π5 περιλαμβάνει τις παρακάτω ενδεικτικές δράσεις:

Στον ΕΣ 5.01 (ΟΧΕ-ΒΑΑ),

• Ενεργειακή Αναβάθμιση: Υλοποίηση στοχευμένων δράσεων για την εξοικονόμηση ενέργειας στις δημόσιες υποδομές και τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας του στόλου των οχημάτων, με σκοπό τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
• Ολοκληρωμένη Διαχείριση Απορριμμάτων: Προώθηση της διαλογής στην πηγή και της ανακύκλωσης μέσω της δημιουργίας και οργάνωσης «Πράσινων Σημείων», εξασφαλίζοντας τη βιώσιμη διαχείριση των αστικών αποβλήτων.
• Μεταφορές: Δράσεις βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας των οχημάτων των μέσων μαζικής μεταφοράς και άλλων οχημάτων ειδικής χρήσης (ηλεκτροκίνητα σάρωθρα, απορριμματοφόρα, περιπολικά, επιβατικά οχήματα κ.ά.) και δράσεις αναβάθμισης του ενδοπεριφερειακού δικτύου και προώθησης της  προσβασιμότητας.
• Πολιτιστική Ανάδειξη: Προστασία και αποκατάσταση μνημείων και χώρων πολιτισμού, με παράλληλη προώθηση της λειτουργικής τους δικτύωσης για τη δημιουργία ολοκληρωμένων πολιτιστικών διαδρομών.
• Τουριστική Ανάπτυξη: Αξιοποίηση, προστασία και προβολή της δημόσιας τουριστικής περιουσίας, ενισχύοντας την ελκυστικότητα της περιοχής και την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού.
• Προσβάσιμος Δημόσιος Χώρος: Σχεδιασμός και υλοποίηση αστικών αναπλάσεων για τη δημιουργία λειτουργικών κοινόχρηστων χώρων, με πρόνοια για την ισότιμη και αυτόνομη πρόσβαση των εμποδιζόμενων ατόμων, αλλά και της ασφάλειας των δημόσιων χώρων.
• Πράσινες Αστικές Υποδομές: Έργα αστικής αναζωογόνησης που περιλαμβάνουν τη δημιουργία νέων χώρων πρασίνου και τη διασύνδεση υφιστάμενων πράσινων υποδομών για τη βελτίωση του μικροκλίματος των πόλεων.
• Ψηφιακές Υπηρεσίες: Ανάπτυξη προηγμένων ψηφιακών εφαρμογών και υπηρεσιών προς τον πολίτη και την επιχείρηση.
• Τεχνική Υποστήριξη: Παροχή εξειδικευμένης τεχνικής συνδρομής στους Χωρικούς Φορείς για την αποτελεσματική ωρίμανση και υλοποίηση των προβλεπόμενων έργων και στρατηγικών.

Στον ΕΣ 5.02 (ΟΧΕ),

• Ενεργειακή Αποδοτικότητα: Υλοποίηση στοχευμένων δράσεων για την ενεργειακή αναβάθμιση των δημόσιων υποδομών και εφαρμογή μέτρων για τη συνολική μείωση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.
• Υποδομές Ύδρευσης: Κατασκευή νέων και αναβάθμιση υφιστάμενων υποδομών ύδρευσης με στόχο την ορθολογική διαχείριση και την εξασφάλιση ποιοτικού νερού.
• Διαχείριση Λυμάτων: Ανάπτυξη σύγχρονων υποδομών διαχείρισης αστικών λυμάτων για την αποτελεσματική προστασία των υδάτινων αποδεκτών της Περιφέρειας.
• Κυκλική Οικονομία: Προώθηση της διαλογής στην πηγή και της ανακύκλωσης μέσω της δημιουργίας και ορθολογικής διαχείρισης «Πράσινων Σημείων».
• Προστασία Οικοσυστημάτων: Ολοκληρωμένες δράσεις για την προστασία, ανάδειξη και διαχείριση της βιοποικιλότητας, της φύσης και των περιοχών του δικτύου Natura 2000.
• Οδικό Δίκτυο: Αναβάθμιση του ενδοπεριφερειακού δικτύου μεταφορών για τη βελτίωση της ασφάλειας και την ενίσχυση της προσβασιμότητας μεταξύ των περιοχών.
• Πολιτιστική & Φυσική Κληρονομιά: Προστασία και ανάδειξη των πολιτιστικών μνημείων και της φυσικής κληρονομιάς, με έμφαση στη λειτουργική τους δικτύωση.
• Τουριστική Ανάπτυξη: Δράσεις για την προστασία και προβολή της δημόσιας τουριστικής περιουσίας, καθώς και την προώθηση του οικοτουρισμού ως μοχλού τοπικής ανάπτυξης.
• Προσβάσιμος Δημόσιος Χώρος: Δράσεις αστικών αναπλάσεων και δημιουργία λειτουργικών κοινόχρηστων χώρων, με πρόνοια για την ισότιμη πρόσβαση των εμποδιζόμενων ατόμων.
• Μείωση περιβαλλοντικής επιβάρυνσης: Δράσεις βελτίωσης της ποιότητας του αέρα και μείωσης του θορύβου.
• Εναλλακτικές Μεταφορές: Ανάπτυξη υποδομών ποδηλασίας για την προώθηση της βιώσιμης αστικής κινητικότητας.
• Τεχνική Υποστήριξη: Παροχή εξειδικευμένης τεχνικής συνδρομής στους Χωρικούς Φορείς για την αποτελεσματική ωρίμανση και υλοποίηση των προβλεπόμενων έργων και στρατηγικών.

Προτεραιότητα 6: Τεχνική Βοήθεια – ΕΤΠΑ (5.201.164 ευρώ)

Διασφαλίζει την ορθή διαχείριση, παρακολούθηση και αξιολόγηση του Προγράμματος, όσον αφορά τις Δράσεις που χρηματοδοτούνται από το ΕΤΠΑ. Περιλαμβάνει τη διοικητική υποστήριξη των φορέων, τη διενέργεια απαραίτητων μελετών και αξιολογήσεων, καθώς και όλες τις ενέργειες ενημέρωσης και προβολής των δράσεων προς τους πολίτες.

Περιλαμβάνει:

• Υποστήριξη της διαχείρισης και εφαρμογής του προγράμματος
• Υποστήριξη της ικανότητας των φορέων και δικαιούχων
• Αξιολόγηση και μελέτες
• Δράσεις πληροφόρησης και επικοινωνίας του προγράμματος

Προτεραιότητα 7: Τεχνική Βοήθεια - ΕΚΤ+ (2.115.635 ευρώ)

Διασφαλίζει την ορθή διαχείριση, παρακολούθηση και αξιολόγηση του Προγράμματος, όσον αφορά τις Δράσεις που χρηματοδοτούνται από το ΕΚΤ+. Περιλαμβάνει τη διοικητική υποστήριξη των φορέων, τη διενέργεια απαραίτητων μελετών και αξιολογήσεων, καθώς και όλες τις ενέργειες ενημέρωσης και προβολής των δράσεων προς τους πολίτες.

Περιλαμβάνει:

• Υποστήριξη της διαχείρισης και εφαρμογής του προγράμματος
• Υποστήριξη της ικανότητας των φορέων και δικαιούχων
• Αξιολόγηση και μελέτες
• Δράσεις πληροφόρησης και επικοινωνίας του προγράμματος

Αρχική Έγκριση Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027

1. Απόφαση έγκρισης του Προγράμματος 
2. Πρόγραμμα «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027 
3. Συνοδευτικά έγγραφα
4. Σύνοψη 
5. Αναλυτική Δομή 
6. Μεθοδολογικό Πλαίσιο Επίδοσης
7. Αρχή της «Μη Πρόκλησης Σημαντικής Βλάβης - DNSH

1η Αναθεώρηση Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027 

1. Aιτιολόγηση της Πρότασης 1ης Αναθεώρησης Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027

2. Αναλυτική Δομή Π-ΔΜ 2021-2027 ανά Προτεραιότητα, Ειδικό Στόχο, Πεδίο Παρέμβασης και Δράση

3. Μεθοδολογικό Έγγραφο για το Πλαίσιο Επίδοσης

4. Αρχή «Μη πρόκληση σημαντικής βλάβης» (Do No Significant Harm – DNSH)

5. Έγκριση της 1ης Αναθεώρησης του Προγράμματος "Δυτική Μακεδονία" 2021-2027

6. Μη αναγκαιότητα Περιβαλλοντικού Προελέγχου για την 1η αναθεώρηση του Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027.

7. Εξαίρεση από τη διαδικασία περιβαλλοντικού προελέγχου για την 1η Αναθεώρηση του Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027

8. Μη αναγκαιότητα Περιβαλλοντικού Προελέγχου για την επικαιροποιημένη πρόταση 1 ης αναθεώρησης του Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027

9. Πρόγραμμα SFC2021

10. ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 


2η Αναθεώρηση Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027  

1. Έκθεση Ενδιάμεσης Επανεξέτασης Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027 (υποβολή 03/2025 & 02/2026)

2. Αιτιολόγηση της Πρότασης 2ης Αναθεώρησης Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027 

3. Συμπληρωματικά έγγραφα 2ης Αναθεώρησης Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027

4. Μεθοδολογικό Έγγραφο για το Πλαίσιο Επίδοσης 2ης Αναθεώρησης Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027

5. Αρχή «Μη πρόκληση σημαντικής βλάβης» (Do No Significant Harm – DNSH) 2ης Αναθεώρησης Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027

6. Μη αναγκαιότητα Περιβαλλοντικού Προελέγχου 2ης Αναθεώρησης Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027

7. Απόφαση της Επιτροπής Παρακολούθησης για την  Έγκριση της 2ης Αναθεώρησης Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027

8. Αναλυτική Δομή 2ης Αναθεώρησης Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027 

9. 2η Αναθεώρηση Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027

10. Εκτελεστική Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Έγκριση της 2ης Αναθεώρησης Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» 2021-2027